Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, çocuk ve ergenlerde dikkatini sürdürme, dürtülerini kontrol etme ve hareketliliğini düzenleme alanlarında güçlüklerle ortaya çıkan nörogelişimsel bir durumdur.
Bu süreç yalnızca “hareketli olmak” ya da “ders çalışmak istememek” şeklinde değerlendirilmemelidir. DEHB; çocuğun okul başarısını, aile ilişkilerini, arkadaşlıklarını ve günlük yaşam becerilerini etkileyebilir. Doğru değerlendirme ve profesyonel destek ile çocuğun dikkat becerileri güçlendirilebilir, davranışları daha sağlıklı şekilde düzenlenebilir ve potansiyelini daha iyi ortaya koyması sağlanabilir.
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Nedir?
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu; dikkat dağınıklığı, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik belirtileriyle kendini gösteren bir gelişimsel farklılıktır. Çocuk odaklanmakta zorlanabilir, verilen görevleri tamamlayamayabilir, sık sık eşyalarını kaybedebilir veya yönergeleri takip etmekte güçlük yaşayabilir. Bazı çocuklarda hareketlilik daha belirginken, bazı çocuklarda sessiz ama yoğun dikkat sorunları ön planda olabilir.
Bu durum çocuğun zekâsı ya da isteğiyle ilgili değildir. DEHB olan çocuklar çoğu zaman ne yapmaları gerektiğini bilir ancak dikkatini sürdürme, planlama ve davranışlarını kontrol etme konusunda zorlanır. Bu nedenle destek sürecinde amaç çocuğu etiketlemek değil; ihtiyaçlarını doğru anlamak, güçlü yönlerini fark etmek ve günlük yaşamını kolaylaştıracak beceriler kazandırmaktır.
Ne Zaman Destek Alınmalı?
Çocuğunuz uzun süre dikkatini sürdüremiyor, ders sırasında kolayca dağılıyor, verilen görevleri yarım bırakıyor veya yönergeleri takip etmekte zorlanıyorsa uzman desteği almak faydalı olabilir. Aşırı hareketlilik, sabırsızlık, söz kesme, beklemekte zorlanma ve düşünmeden hareket etme gibi davranışlar da DEHB belirtileri arasında yer alabilir.
Bu belirtiler okul başarısını, aile içi iletişimi veya sosyal ilişkileri etkilemeye başladıysa erken değerlendirme önemlidir. Uygun testler, klinik görüşme ve uzman gözlemi ile çocuğun dikkat, dürtüsellik ve hareketlilik düzeyi daha doğru anlaşılır. Erken destek, çocuğun akademik ve sosyal yaşamında daha sağlıklı ilerlemesine yardımcı olur.
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Belirtileri
Dikkat Dağınıklığı
Çocuk ders, ödev veya günlük görevlerde dikkatini uzun süre sürdüremeyebilir. Sık sık başka uyaranlara yönelir, başladığı işi tamamlamakta zorlanır ve ayrıntıları kaçırabilir.
Aşırı Hareketlilik
Yerinde duramama, sürekli kıpırdanma, oturması gereken durumlarda kalkma isteği ve yoğun hareket ihtiyacı görülebilir. Bu durum özellikle sınıf ortamında ya da kurallı aktivitelerde belirginleşebilir.
Dürtüsellik
Çocuk düşünmeden hareket edebilir, sırasını beklemekte zorlanabilir, sorular tamamlanmadan cevap verebilir veya başkalarının sözünü kesebilir. Bu durum sosyal ilişkilerde sorunlara yol açabilir.
Organizasyon Güçlüğü
Ödevleri planlama, eşyalarını düzenli tutma, zamanı yönetme ve sorumlulukları takip etme konusunda zorlanabilir. Bu nedenle akademik performansı potansiyelinin altında kalabilir.
Unutkanlık ve Dağınıklık
Günlük işlerde unutkanlık, okul eşyalarını kaybetme, verilen görevleri hatırlamakta güçlük ve sık sık dalgın görünme gibi durumlar yaşanabilir.
Duygusal Tepkisellik
Bazı çocuklarda çabuk sinirlenme, hayal kırıklığına tahammül edememe, ani ağlama veya öfke tepkileri görülebilir. Bu durum çocuğun duygularını düzenlemekte zorlandığını gösterebilir.
